Wydawnictwo

Rybactwo śródlądowe – praca zbiorowa pod red. J.A. Szczerbowskiego, 2008, Wyd. IRS, s. 610

 

Autorzy:
Jan A. Szczerbowski
Andrzej Krüger
Krzysztof Goryczko
Bogusław Zdanowski
Konstanty Lossow
Andrzej Szczerbowski
Ryszard Bartel
Wiktor Dembiński
Janusz Zamojski
Maria Studnicka
Elżbieta Terech-Majewska

 

 

 

Spis treści

PRZEDMOWA

1. WPROWADZENIE (Jan A. Szczerbowski)

2. WODY ŚRÓDLĄDOWE (Jan A. Szczerbowski i współpracownicy)

2.1. Rzeki

2.1.1. Klasyfikacja rzek

2.2. Zbiorniki zaporowe

2.2.1. Klasyfikacja zbiorników

2.3. Jeziora

2.3.1. Limnologiczno-rybacka klasyfikacja jezior

2.4. Stawy

2.4.1. Stawy karpiowe (Andrzej Krüger)

2.4.2. Stawy pstrągowe (Krzysztof Goryczko)

3. ŚRODOWISKO WODNE I WYSTĘPUJĄCE W NIM ORGANIZMY

3.1. Czynniki abiotyczne (Jan A. Szczerbowski, Bogusław Zdanowski)

3.1.1. Morfologia zbiorników

3.1.2. Ruchy wody

3.1.3. Temperatura

3.1.4. Światło

3.1.5. Rozpuszczone gazy

3.1.6. Odczyn wody

3.1.7. Skład chemiczny wody

3.1.8. Zasolenie

3.1.9. Pierwiastki biogenne

3.1.10. Zawiesina i osady denne

3.2. Organizmy wodne (Jan A. Szczerbowski)

3.2.1. Drobnoustroje

3.2.2. Roślinność

3.2.3. Pierwotniaki (Protozoa)

3.2.4. Gąbki (Porifera)

3.2.5. Jamochłony (Coelenterata)

3.2.6. Płazińce (Platyhelminthes)

3.2.7. Wrotki (Rotifera)

3.2.8. Pierścienice (Annelida)

3.2.9. Mięczaki (Mollusca)

3.2.10. Stawonogi (Arthropoda)

3.2.11. Pajęczaki (Arachnoidea)

3.2.12. Owady (Insecta)

3.2.13. Ryby (Pisces)

3.2.14. Płazy (Amphibia)

3.2.15. Ptaki (Aves)

3.2.16. Ssaki (Mammalia)

4. EUTROFIZACJA WÓD (Bogusław Zdanowski)

4.1. Przyczyny eutrofizacji

4.1.1. Dopływ biogenów ze zlewni

4.1.2. Dopływ biogenów z osadów dennych

4.2. Objawy eutrofizacji

4.3. Wpływ eutrofizacji na ryby

5. ZANIECZYSZCZENIE WÓD (Konstanty Lossow)

5.1. Stan czystości wód w Polsce

5.2. Główne źródła zanieczyszczeń wód

5.3. Wpływ ścieków na odbiornik

5.4. Samooczyszczanie wód

5.5. Oczyszczanie ścieków

5.5.1. Biologiczne oczyszczanie ścieków (II stopień oczyszczania)

5.5.2. Fizyczno-chemiczne metody oczyszczania
(III stopień)

5.6. Unieszkodliwianie osadów ściekowych

6. EKOLOGICZNE UWARUNKOWANIA RYBACTWA (Jan A. Szczerbowski)

6.1. Warunki produkcji

6.2. Zagęszczenie populacji

6.2.1. Rozrodczość

6.2.2. Śmiertelność

6.2.3. Struktura wieku

6.3. Rozwój populacji

6.3.1. Długość życia i tempo wzrostu

6.3.2. Przemieszczanie się populacji

6.4. Produkcja

6.5. Interakcje między gatunkami i odżywianie się ryb

6.6. Wpływ połowów na populację

7. BIOLOGIA, ZNACZENIE GOSPODARCZE, CHÓW I HODOWLA ORAZ ODŁOWY
RAKÓW I RYB (Jan A. Szczerbowski i współpracownicy)

7.1. Raki (Andrzej Szczerbowski)

Rak szlachetny (Astacus astacus)

Rak błotny (Pontastacus leptodactylus)

Rak pręgowaty (Orconectes limosus)

Rak sygnałowy (Pacifastacus leniusculus)

Zasady pozyskiwania i wychowu raków

7.2. Ryby występujące w polskich wodach śródlądowych oraz ich pozyskiwanie i produkcja

7.2.1. Rząd: minogokształtne – Petromyzontiformes

7.2.1.1. Rodzina: minogowate (Petromyzontidae)

Minóg morski (Petromyzon marinus)

Minóg ukraiński (Eudontomyzon mariae)

Minóg rzeczny (Lampetra fluviatilis)

Minóg strumieniowy (Lampetra planeri)

7.2.2. Rząd: jesiotrokształtne – Acipenseriformes

7.2.2.1. Rodzina: jesiotrowate (Acipenseridae)

Bieługa (Huso huso)

Sterlet (czeczuga) (Acipenser ruthenus)

Jesiotr syberyjski (Acipenser baeri)

Jesiotr rosyjski (Acipenser gueldenstaedti)

Siewruga (Acipenser stellatus)

Jesiotr ostronosy ((Acipenser oxyrhynchus)

Jesiotr zachodni (Acipenser sturio)

7.2.2.2. Rodzina: wiosłonosowate (Polyodontidae)

Wiosłonos amerykański (Polyodon spathula)

7.2.3. Rząd: węgorzokształtne – Anguilliformes

7.2.3.1. Rodzina: węgorzowate (Anguillidae)

Węgorz (Anguilla anguilla)

7.2.4. Rząd: śledziokształtne – Clupeiformes

7.2.4.1. Rodzina: śledziowate (Clupeidae)

Parposz (Alosa fallax)

Aloza (Alosa alosa)

7.2.5. Rząd: karpiokształtne – Cypriniformes

7.2.5.1. Rodzina: karpiowate (Cyprinidae)

Brzanka (Barbus peloponnesius = Barbus petenyi)

Brzana (Barbus barbus)

Brzana karpacka (Barbus cyclolepis)

Karp (Cyprinus carpio) (Andrzej Krüger)

Chów stada podstawowego

Rozród

Podchów wylęgu

Chów materiału obsadowego w pierwszym roku życia

Chów materiału zarybieniowego w drugim roku życia

Chów ryb konsumpcyjnych

Chów karpia w jeziorach

Karaś pospolity (Carassius carassius) (Andrzej Szczerbowski)

Karaś złocisty (Carassius auratus) (Andrzej Szczerbowski)

Złota rybka (Carassius auratus auratus)

Karaś srebrzysty (Carassius auratus gibelio)

Amur biały (Ctenopharyngodon idella)

Kiełb (kiełb krótkowąsy) (Gobio gobio)

Kiełb Kesslera (kiełb długowąsy) (Gobio kessleri)

Kiełb białopłetwy (Gobio albipinnatus)

Lin (Tinca tinca)

Różanka (Rhodeus sericeus)

Leszcz (Abramis brama)

Krąp (Blicca bjoerkna)

Rozpiór (Abramis ballerus)

Sapa (Abramis sapa)

Certa (Vimba vimba)

Płoć (Rutilus rutilus)

Wzdręga (Scardinius erythrophthalmus)

Świnka (Chondrostoma nasus)

Tołpyga biała (Hypophthalmichthys molitrix)

Tołpyga pstra (Aristichthys nobilis)

Boleń (Aspius aspius)

Słonecznica (Leucaspius delineatus)

Strzebla błotna (przekopowa) (Eupallasella percnurus)

Strzebla potokowa (Phoxinus phoxinus)

Jelec (Leuciscus leuciscus)

Jaź (Leuciscus idus)

Kleń (Leuciscus cephalus)

Ciosa (Pelecus cultratus)

Ukleja (Alburnus alburnus)

Piekielnica (szweja) (Alburnoides bipunctatus)

Czebaczek amurski (Pseudorasbora parva)

7.2.5.2. Rodzina: czukczunowate (Catostomidae)

Buffalo czarny (Ictiobus niger)

7.2.5.3. Rodzina: kozowate (Cobitidae)

Koza (Cobitis taenia)

Koza złotawa (Sabanejewia aurata)

Piskorz (Misgurnus fossilis)

7.2.5.4. Rodzina: przylgowate (Balitoridae)

Śliz (Barbatula barbatula = Nemacheilus barbatulus)

7.2.6. Rząd: sumokształtne – Siluriformes

7.2.6.1. Rodzina: sumikowate (Ictaluridae)

Sumik karłowaty (Ictalurus nebulosus)

7.2.6.2. Rodzina: sumowate (Siluridae)

Sum (Silurus glanis)

7.2.6.3. Rodzina: długowąsowate (Clariidae)

Sum afrykański, klarias (Clarias gariepinus)

7.2.7. Rząd: szczupakokształtne – Esociformes

7.2.7.1. Rodzina: szczupakowate (Esocidae)

Szczupak (Esox lucius)

7.2.7.2. Rodzina: muławkowate (Umbridae)

Muławka bałkańska (Umbra krameri)

Muławka wschodnioamerykańska (Umbra pygmaea)

7.2.8. Rząd: stynkokształtne – Osmeriformes

7.2.8.1. Rodzina: stynkowate (Osmeridae)

Stynka (Osmerus eperlanus)

7.2.9. Rząd: łososiokształtne – Salmoniformes

7.2.9.1. Rodzina: łososiowate (Salmonidae)

Podrodzina: głąbiele (Coregoninae)

Sielawa (Coregonus albula)

Sieja (Coregonus lavaretus)

Peluga (Coregonus peled)

Muksun (Coregonus muksun)

Podrodzina: lipienie (Thymallinae)

Lipień europejski (Thymallus thymallus)

Czarny lipień bajkalski (Thymallus baicalensis)

Podrodzina: łososiowce (Salmoninae)

Głowacica (Hucho hucho) (Krzysztof Goryczko)

Pstrąg źródlany (Salvelinus fontinalis) (Krzysztof Goryczko)

Łosoś (Salmo salar) (Ryszard Bartel)

Troć (Salmo trutta) (Ryszard Bartel)

Troć morska wędrowna (Salmo trutta trutta m. trutta)

Troć jeziorowa (Salmo trutta m. lacustris)

Pstrąg potokowy (Salmo trutta trutta m. fario)

Pstrąg tęczowy (Oncorhynchus mykiss) (Krzysztof Goryczko)

Chów i hodowla

Rozród

Wychów narybku

Wychów ryb towarowych

Żywienie

7.2.10. Rząd: dorszokształtne – Gadiformes

7.2.10.1. Rodzina: dorszowate (Gadidae)

Miętus (Lota lota)

7.2.11. Rząd: ciernikokształtne – Gasterosteiformes

7.2.11.1. Rodzina: ciernikowate (Gasterosteidae)

Cierniczek (Pungitius pungitius)

Ciernik (Gasterosteus aculeatus)

7.2.12. Rząd: skorpenokształtne – Scorpaeniformes

7.2.12.1. Rodzina: głowaczowate (Cottidae)

Głowacz białopłetwy (Cottus gobio)

Głowacz pręgopłetwy (Cottus poecilopus)

7.2.13. Rząd: okoniokształtne – Perciformes

7.2.13.1. Rodzina: kolcowate – bassowate (Centrarchidae)

Bass wielkogębowy (Micropterus salmoides)

Bass słoneczny (Lepomis gibbosus)

7.2.13.2. Rodzina: okoniowate (Percidae)

Okoń (Perca fluviatilis)

Jazgarz (Gymnocephalus cernuus)

Sandacz (Sander lucioperca)

7.2.13.3. Rodzina: pielęgnicowate (Cichlidae)

Tilapia nilowa (Oreochromis niloticus)

7.2.13.4. Rodzina: Odontobutidae

Trawianka (Perccottus glenii)

7.2.13.5. Rodzina: Babkowate (Gobiidae)

Babka łysa (gołogłowa) (Neogobius gymnotrachelus)

8. PRAWO, DYDAKTYKA I NAUKA W RYBACTWIE (Jan A. Szczerbowski)

8.1. Uwarunkowania prawne

8.2. Ochrona ryb

8.3. Szkolnictwo i nauki rybackie

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Akademia Rolnicza w Szczecinie

Akademia Rolnicza w Krakowie

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Akademia Rolnicza w Poznaniu

Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie

Morski Instytut Rybacki

Polska Akademia Nauk, ośrodek w Gołyszu

9. GOSPODARKA RYBACKA (Jan A. Szczerbowski i współpracownicy)

9.1. Podstawowe zasady i elementy gospodarowania

9.1.1. Rybactwo w potokach i rzekach

9.1.2. Rybactwo w zbiornikach zaporowych

9.1.3. Rybactwo jeziorowe

9.1.4. Rybactwo stawowe (Andrzej Krüger)

9.1.5. Chów ryb metodami przemysłowymi

9.2. Rekreacyjne użytkowanie wód

9.2.1. Wędkarstwo

9.2.2. Akwarystyka

9.3. Melioracje rybackie

9.3.1. Zabiegi w wodach płynących

9.3.2. Zabiegi w wodach stojących

9.3.3. Ułatwianie rozrodu

9.3.4. Zapobieganie przyduchom

9.3.5. Rekultywacja jezior

10. ROZRÓD RYB, INKUBACJA IKRY I WYCHÓW MATERIAŁU ZARYBIENIOWEGO
(Krzysztof Goryczko, Andrzej Krüger, Jan A. Szczerbowski)

10.1. Pozyskiwanie, przewożenie i przetrzymywanie tarlaków

10.2. Hypofizacja

10.3. Usypianie ryb

10.4. Sztuczne tarło

10.5. Warunki inkubacji ikry

10.6. Pielęgnacja ikry i wylęgu

10.7. Przewożenie materiału zarybieniowego

10.8. Zarybianie

10.8.1. Zarybianie potoków i rzek

10.8.2. Zarybianie jezior i zbiorników zaporowych

10.9. Introdukcja i aklimatyzacja

11. NARZĘDZIA I METODY POŁOWU RYB (Wiktor Dembiński)

11.1. Surowce i materiały używane do budowy narzędzi połowu

Włókna

Przędza

Wyroby powroźnicze

Liny stalowe i włókienno-stalowe

11.2. Charakterystyka techniczna rybackich wyrobów sieciowych

11.3. Podstawowe prace sieciarskie

Krojenie sieci

Łączenie sieci

Obsadzanie sieci

Zbrojenie narzędzi połowu

11.4. Rodzaje narzędzi i sposoby ich stosowania

Okrężnice

Niewody

Narzędzia włóczone

Dragi

Narzędzia podrywkowe

Narzędzia nakrywkowe

Narzędzia zastawne

Narzędzia pułapkowe

Narzędzia haczykowe

Narzędzia kolne

Urządzenia odłowowe

Elektryczne urządzenia połowowe

12. ODŁOWY, PRODUKCJA, IMPORT I EKSPORT ORAZ SPOŻYCIE ORGANIZMÓW WODNYCH (Jan A. Szczerbowski)

12.1. Odłowy ryb w rzekach

12.2. Odłowy ryb w zbiornikach zaporowych

12.3. Odłowy ryb w jeziorach

12.4. Produkcja ryb

12.5. Import, eksport i konsumpcja organizmów wodnych

13. MAGAZYNOWANIE, WSTĘPNE ZABEZPIECZENIE I PRZEWOŻENIE RYB
(Janusz Zamojski)

13.1. Magazynowanie ryb żywych

13.2. Przewożenie ryb żywych

13.3. Ryby świeże

Przedłużanie trwałości ryb świeżych

13.4. Zamrażanie ryb

Wpływ mrożenia na jakość surowca rybnego

Warunki przechowywania ryb mrożonych

13.5. Transport chłodniczy

13.6. Odwadnianie i suszenie ryb

14. PRZETWÓRSTWO ORGANIZMÓW WODNYCH (Jan A. Szczerbowski)

14.1. Łagodne przetwarzanie ryb

14.2. Solenie i marynowanie ryb

14.3. Wędzenie ryb

14.4. Konserwowanie ryb

14.5. Przetwarzanie rozdrobnionego mięsa ryb

14.6. Produkcja mączki i olejów

15. PROBLEMY ZDROWOTNE I OCHRONA ZDROWIA RYB (Maria Studnicka,
Elżbieta Terech-Majewska)

15.1. Znaczenie stresu w chowie i hodowli ryb

15.1.1. Zapobieganie stanom stresowym

15.2. Odporność i zakażenie

15.2.1. Mechanizmy odporności nieswoistej i swoistej

15.2.2. Stymulowanie odporności nieswoistej

15.3. Najczęściej występujące choroby infekcyjne ryb

15.3.1. Patogenność drobnoustrojów

15. 4. Wybrane choroby ryb

15.4.1. Choroby wirusowe

Rabdowirusy

Birnawirusy

Herpeswirusy

Iridowirusy

15.4.2. Choroby bakteryjne

15.4.3. Choroby grzybicze

15.4.4. Choroby pasożytnicze

15.4.5. Choroby nowotworowe

15.4.6. Choroby środowiskowe

15.5. Profilaktyka ogólna

15.5.1. Profilaktyka swoista

15.5.2. Dezynfekcja jako metoda profilaktyki i terapii

16. ŚNIĘCIE RYB I SZKODY W RYBACTWIE (Jan A. Szczerbowski)

Szkody w rybactwie stawowym

Szkody w rybactwie jeziorowym i rzecznym

17. LITERATURA

18. SKOROWIDZ NAZWISK, NAZW, ORAZ TERMINÓW POLSKICH I ŁACIŃSKICH